Chiều ngày 6/8/2026 tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam phối hợp cùng Thời báo Văn học nghệ thuật và Công ty Cổ phần Du lịch Văn hóa Ngọa Vân tổ chức chương trình gặp gỡ văn nghệ sĩ, nhạc sĩ, giới thiệu và tiếp tục lan tỏa Cuộc vận động sáng tác văn học nghệ thuật “Phật hoàng Trần Nhân Tông và Ngọa Vân”. Chương trình mở ra không gian kết nối, trao đổi và khơi nguồn cảm hứng sáng tạo từ những giá trị lịch sử, văn hóa và tư tưởng của Phật hoàng Trần Nhân Tông cùng vùng đất Ngọa Vân.
Các đại biểu, văn nghệ sĩ, nhạc sĩ và khách mời tại chương trình gặp gỡ về Cuộc vận động sáng tác “Phật hoàng Trần Nhân Tông và Ngọa Vân” tại Hà Nội ngày 6/8/2026.
Khơi nguồn sáng tạo từ di sản Phật hoàng Trần Nhân Tông
Chương trình có sự tham dự của PGS.TS. Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân – Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam; TS. Bùi Hữu Dược – nguyên Vụ trưởng Vụ Phật giáo, Ban Tôn giáo Chính phủ; TS. Bùi Thế Đức – nguyên Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương; Nhà văn, nhà báo Hoàng Dự – Tổng Biên tập Thời báo Văn học nghệ thuật; Nhà báo Hoàng Thanh Xuân – Phó Tổng Biên tập Thời báo Văn học nghệ thuật cùng các nhà nghiên cứu, nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ, nghệ sĩ và đông đảo khách mời quan tâm đến lịch sử, văn hóa và Phật giáo Trúc Lâm.
Phát biểu tại chương trình, PGS.TS. Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân nhấn mạnh ý nghĩa của Cuộc vận động sáng tác “Phật hoàng Trần Nhân Tông và Ngọa Vân” trong việc khơi dậy nguồn cảm hứng sáng tạo từ những giá trị lịch sử, văn hóa và tư tưởng của Phật hoàng Trần Nhân Tông, đồng thời góp phần đưa những giá trị ấy đến gần hơn với công chúng thông qua văn học, âm nhạc và nghệ thuật.
Đây không chỉ là một cuộc vận động sáng tác, mà còn là hoạt động góp phần bảo tồn, phát huy và làm mới cách tiếp cận đối với di sản văn hóa dân tộc trong đời sống đương đại.
PGS.TS. Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân phát biểu tại chương trình, chia sẻ về ý nghĩa và định hướng của Cuộc vận động sáng tác.
Từ vị minh quân đến Phật hoàng – một hành trình giàu cảm hứng
Một trong những nội dung đáng chú ý tại chương trình là phần chia sẻ của TS. Bùi Hữu Dược với chủ đề “Phật hoàng Trần Nhân Tông – Hành trình từ Minh quân đến Phật hoàng và giá trị lịch sử, văn hóa Ngọa Vân”.
Từ những tư liệu lịch sử và góc nhìn văn hóa, câu chuyện về Trần Nhân Tông được mở ra qua nhiều dấu mốc quan trọng: từ vị vua cùng quân dân Đại Việt hai lần đánh bại quân Nguyên – Mông, bảo vệ vững chắc nền độc lập dân tộc; đến quyết định nhường ngôi, xuất gia tu hành và sáng lập Thiền phái Trúc Lâm – dòng thiền mang đậm bản sắc Việt Nam.
Trong hành trình ấy, Ngọa Vân là một dấu mốc đặc biệt.Đây là nơi Phật hoàng Trần Nhân Tông tu hành những năm cuối đời, hoàn tất hành trình tu hành và nhập Niết bàn vào năm 1308. Chính sự gắn bó đặc biệt ấy đã tạo nên vị thế riêng của Ngọa Vân trong không gian văn hóa Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử.
TS. Bùi Hữu Dược chia sẻ những tư liệu lịch sử và góc nhìn văn hóa về Phật hoàng Trần Nhân Tông và Ngọa Vân.
Theo TS. Bùi Hữu Dược, một trong những giá trị cốt lõi trong tư tưởng của Phật hoàng Trần Nhân Tông là tinh thần “Phật tại tâm” – hướng con người trở về với chính mình, sống thiện, làm điều lành, hiểu nhân quả và tự sửa đổi những điều chưa tốt.
Những tư tưởng ấy không chỉ thuộc về lịch sử. Qua nhiều thế kỷ, chúng vẫn mang ý nghĩa đối với đời sống con người hôm nay, trở thành nguồn cảm hứng để các văn nghệ sĩ tiếp tục khám phá và chuyển tải bằng ngôn ngữ nghệ thuật.
Ngọa Vân – không gian văn hóa, lịch sử và tâm linh đặc biệt
Ngọa Vân không chỉ là một địa danh gắn với những dấu mốc cuối cùng trong cuộc đời Phật hoàng Trần Nhân Tông.
Nằm trên đỉnh Bảo Đài, giữa dãy núi Đông Triều, nơi đây là một không gian đặc biệt trong hành trình hình thành và phát triển của Thiền phái Trúc Lâm.
Từ cảnh quan núi rừng, những dấu tích lịch sử đến câu chuyện về Phật hoàng, tư tưởng “Cư trần lạc đạo”, “Phật tại tâm” và tinh thần nhập thế của Thiền phái Trúc Lâm, Ngọa Vân mang trong mình một hệ thống chất liệu phong phú để văn học và nghệ thuật tiếp tục khám phá.
Đó cũng là lý do vùng đất này trở thành nguồn cảm hứng đặc biệt cho Cuộc vận động sáng tác “Phật hoàng Trần Nhân Tông và Ngọa Vân”.
Am – Chùa Ngọa Vân nằm giữa không gian núi rừng Đông Triều, gắn với những năm cuối đời và hành trình tu chứng của Phật hoàng Trần Nhân Tông.
Mở rộng không gian sáng tác về Phật hoàng và Ngọa Vân
Cuộc vận động được phát động ngày 19/4/2026 tại Am – Chùa Ngọa Vân, hướng tới tuyên truyền sâu rộng những giá trị lịch sử, văn hóa của quần thể văn hóa Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử và di sản Am – Chùa Ngọa Vân; đồng thời tôn vinh những đóng góp của Tam Tổ Trúc Lâm, đặc biệt là Phật hoàng Trần Nhân Tông đối với lịch sử dân tộc và sự phát triển của Thiền phái Trúc Lâm.
Ban đầu, cuộc vận động tập trung vào hai lĩnh vực chính là văn học và âm nhạc. Trong quá trình triển khai, trước đề xuất của các văn nghệ sĩ, Ban Tổ chức đã điều chỉnh thể lệ, bổ sung thể loại truyện ngắn bên cạnh tiểu thuyết, qua đó mở rộng không gian sáng tạo và tạo điều kiện để nhiều tác giả lựa chọn hình thức thể hiện phù hợp.
Đối với âm nhạc, Ban Tổ chức kỳ vọng có thêm nhiều tác phẩm khai thác chiều sâu tư tưởng của Thiền phái Trúc Lâm, giá trị văn hóa của Ngọa Vân – Yên Tử và hình tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông.
Không chỉ là những ca khúc giàu cảm xúc, các tác phẩm có thể được thể hiện dưới nhiều hình thức như nhạc thiền, tác phẩm không lời hoặc những sáng tác kết hợp với nhạc cụ dân tộc, qua đó tạo nên những không gian âm nhạc giàu tính chiêm nghiệm.
Các văn nghệ sĩ, nhạc sĩ trao đổi về định hướng sáng tác tại chương trình gặp gỡ ngày 6/8/2026.
Khi nghệ thuật trở thành cây cầu nối di sản với thế hệ hôm nay
Trong không khí cởi mở của chương trình, các văn nghệ sĩ đã trao đổi về định hướng sáng tác, chia sẻ những cảm nhận ban đầu về Phật hoàng Trần Nhân Tông và Ngọa Vân, đồng thời đề xuất tổ chức thêm các chuyến đi thực tế tại khu di tích.
Bởi với một đề tài có chiều sâu lịch sử và văn hóa như Ngọa Vân, tư liệu là nền tảng, nhưng trải nghiệm thực tế có thể mở ra những cảm nhận rất riêng.
Đứng giữa núi rừng Ngọa Vân, bước qua những dấu tích gắn với hành trình của Phật hoàng, cảm nhận không gian tĩnh lặng của vùng đất từng là nơi Ngài tu hành, mỗi người nghệ sĩ có thể tìm thấy cho mình một hình ảnh, một câu chuyện hay một rung động riêng.
Từ đó, những chất liệu của lịch sử có thể được chuyển hóa thành những tác phẩm mới – mang hơi thở của thời đại nhưng vẫn giữ được tinh thần cốt lõi của di sản.
Đây cũng chính là giá trị đặc biệt mà văn học nghệ thuật có thể mang lại trong hành trình bảo tồn và phát huy di sản: không chỉ lưu giữ những gì đã có, mà còn giúp di sản tiếp tục được cảm nhận, đối thoại và sống trong đời sống hôm nay.
Gia hạn thời gian tiếp nhận tác phẩm
Theo Ban Tổ chức, nhằm tạo thêm điều kiện để các văn nghệ sĩ có thời gian tìm hiểu, đầu tư và hoàn thiện tác phẩm, thời gian tiếp nhận được điều chỉnh như sau:
- Tác phẩm âm nhạc: tiếp nhận đến hết ngày 30/10/2026.
- Tác phẩm văn học gồm tiểu thuyết và truyện ngắn: tiếp nhận đến hết ngày 30/12/2026.
Sau khi cuộc vận động kết thúc, Ban Tổ chức dự kiến tổng kết, trao giải và giới thiệu những tác phẩm tiêu biểu tới công chúng thông qua các hoạt động nghệ thuật.
Trong đó, một chương trình biểu diễn giới thiệu tác phẩm được định hướng trở thành không gian nghệ thuật mang màu sắc thiền và tưởng niệm, góp phần đưa những giá trị về Phật hoàng Trần Nhân Tông, Thiền phái Trúc Lâm và Ngọa Vân đến gần hơn với công chúng.
Cuộc vận động mở rộng không gian sáng tạo, khuyến khích các tác giả khai thác Ngọa Vân và Phật hoàng Trần Nhân Tông bằng nhiều hình thức nghệ thuật.
Từ Ngọa Vân, những câu chuyện về Phật hoàng, về Thiền phái Trúc Lâm và về văn hóa Việt Nam tiếp tục được kể bằng những ngôn ngữ mới – để di sản được gìn giữ, được cảm nhận và tiếp tục lan tỏa qua các thế hệ.