Đền An Sinh - Dấu ấn nhà Trần

Nằm trong hệ thống kiến trúc và di tích cổ xưa từ thời nhà Trần ở Đông Triều, ngôi đền An Sinh giản dị mà linh thiêng, là một trong số những công trình tín ngưỡng vô cùng quan trọng ở Quảng Ninh. Đây cũng là một trong những điểm tham quan du lịch Quảng Ninh đáng để du khách gần xa ghé đến chiêm bái, khi có dịp dừng chân tại đây.

Đền An Sinh nằm tại xã An Sinh, huyện Đông Triều

     Đền An Sinh thuộc thôn Trại Lốc, xã An Sinh, huyện Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh. Đền là ngôi điện thờ An Sinh Vương Trần Liễu và 8 vị tiên đế triều Trần, được xây dựng trên một địa thế đẹp có non bình, thủy tụ, là trung tâm của cả Khu di tích nhà Trần tại Đông Triều.
     Theo thư tịch, bia kí và ghi chép của sử cũ, đất An Sinh xưa, Đông Triều nay là quê gốc của nhà Trần, sau dời xuống vùng Tức Mặc (Nam Định), Long Hưng (Thái Bình) sinh sống. Mùa xuân năm Định Dậu 1237 vua đầu triều Trần là Thái Tông hoàng đế lấy vùng Yên Phụ (huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương), Yên Dưỡng, Yên Sinh, Yên Hưng, Yên Bang (nay là thị xã Đông Triều, TP Uông Bí tỉnh Quảng Ninh) phong cho Trần Liễu làm đất thang mộc và phong làm An sinh vương, đời đời ở đất An sinh trông coi mộ phần tổ tiên, lập điện thờ tông miếu nhà Trần.

Đền An Sinh chính là nơi thờ 8 vị hoàng đế nhà Trần (Nguồn ảnh: baotienphong)

     Đền An sinh được xây dựng vào thời Trần năm 1381 (thế kỉ thứ XIV), là nơi thờ ngũ vị Hoàng đế nhà Trần gồm Anh Tông hoàng đế, Minh Tông hoàng đế, Dụ Tông hoàng đế, Nghệ Tông hoàng đế và Khâm Minh Thánh vũ hiển đạo An Sinh hoàng đế (An Sinh vương Tràn Liễu). Đền được xây dựng tại làng An Sinh (Yên Sinh) nên được đặt tên theo dân làng.Vào thời Nguyễn, đền được xây dựng lại với kiến trúc gồm ba tòa nhà rộng 5 gian theo kiểu chữ “Tam”. Lúc này trong đền thờ không chỉ 5 vị mà là 8 vị hoàng đế triều Trần. Hai bên có các dãy nhà khách và dãy nhà cho người coi đền ở. Ngoài ra, bên cạnh đền có hai miếu nhỏ, một thờ Bà Hoàng và một thờ Đức Thánh Khổng Tử. Xung quanh có thành bao bọc rộng. Phía trước cửa có bia nhỏ đề “Hạ mã” và “Tiêu diệc”…
     Dưới các thời Lê, Nguyễn, dân An Sinh được coi là dân hộ nhi, được trừ các khoản thuế, phu dịch để phụng sự các lăng tẩm, điện miếu nhà Trần tại Đông Triều. Trải qua những biến cố thăng trầm của lịch sử, điện An sinh đã nhiều lần được tu bổ, tôn tạo lại nên di tích đã khong còn nguyên gốc nữa. Đến thời Nguyễn, dân làng An Sinh vẫn duy trì thực hiện việc tế tự, vẫn mở hội làng, kết giao hương hỏa với các làng Triều khê, Bình Lục (xã Hồng Phong) trong vùng.
     Trong giai đoạn 1958-1975 khu vực điện An sinh trở thành trường học của học sinh miền nam tập kết ra bắc trong thời kì chóng Mỹ cứu nước và sau này là trường Su phạm Quảng Ninh tiếp quản.

Hiện nay, Đền An Sinh đã được tu bổ, tôn tạo để bảo tồn và phát huy những giá trị lịch sử vốn có

     Để bảo tồn và phát huy di tích đền An sinh đúng với những giá trị lịch sử vốn có, năm 1997-2000 thị xã Đông Triều đã huy động nguồn công đức, tổ chức tu bổ, tôn tạo lại di tích đền An sinh trên nền điện cũ. Ngày nay, đền An Sinh có cấu trúc hình chữ Công gồm Bái đường, Trung đường và Hậu cung. Hậu cung là nơi thờ 8 vị Vua triều Trần. Trung đường là nơi thờ Hưng Đạo đại vương Trần Quốc Tuấn và thân phụ, thân mẫu của ngài là An Sinh vương Trần Liễu và Thiện đạo Quốc mẫu. Hai bên là  nhà Tả, hữu vu trưng bày các di sản văn hóa nhà Trần, ngũ môn, khu vực trưng bày hiện vật…Khu vực trong và xung quanh đền được trồng rất nhiều cây lâu năm làm cho cảnh quan ngôi đền thêm cổ kính. Trong đó, nổi bật có 14 cây đại, biểu hiện cho 14 đời vua nhà Trần; 8 cây vạn tuế tượng trưng cho sự vĩnh hằng của 8 vị vua được thờ tự tại đây; 175 cây hoa sữa vừa cho bóng mát, hương thơm mang ý nghĩa tôn vinh 175 năm triều Trần… Phía ngoài là rừng vải thiều trải rộng khắp vùng đồi núi phía Bắc huyện Đông Triều. Đứng tại đền, du khách có thể phóng tầm mắt quan sát một không gian tĩnh mịch, thoáng đạt và yên ả.

Đền An Sinh được bao quanh bởi những rừng cây xanh ngát tạo cảm giác linh thiêng, yên tĩnh cho du khách khi tới thăm viếng

     Nhằm phát huy những giá trị lịch sử, truyền thống văn hoá và những chứng tích lịch sử hào hùng của dân tộc, hàng năm cứ vào ngày 20 đến 22-8 (âm lịch) lễ hội đền An Sinh lại được tổ chức. Đây cũng là dịp để nhân dân địa phương và du khách thập phương cùng hướng về cội nguồn và tham gia vào những hoạt động vui chơi giải trí bổ ích.
     Đến khu di tích lịch sử, văn hoá đền An Sinh, du khách sẽ có thêm cơ hội tìm hiểu về các đời vua Trần và cảm nhận được hào khí Đông A và lòng tự hào dân tộc của ông cha ta thủơ trước.