Vòng tròn đá Ngọa Vân: Chiêm nghiệm về tham, sân, si và sự buông bỏ

Vòng tròn đá tại khu danh thắng tâm linh Ngọa Vân nơi Đức Phật Hoàng Trần Nhân Tông tu tu hành những ngày tháng cuối cùng, còn được gọi là vòng tròn “Bình An”, được tạo nên từ những tảng đá có kích thước tăng dần, sắp xếp thành một vòng khép kín. Điều thú vị là do cấu trúc vòng tròn, nên sắp xếp mãi thì tảng đá lớn nhất lại nằm cạnh tảng đá nhỏ nhất, gợi mở một cách nhìn sâu sắc về hành trình của mỗi con người trong cuộc đời.

Theo TS. Bùi Hữu Dược,trước vòng tròn đá, việc lựa chọn bắt đầu từ đâu được xem như một điểm khởi đầu, nơi mỗi người tự lựa chọn cách bước đi cho mình, bắt đầu từ viên đá nhỏ mỗi bước đi tảng đá lớn dần hay bắt đầu từ khối đá lớn mỗi bước đi khối đá nhỏ dần. Lựa chọn hướng đi theo vòng tròn đá ấy, gợi liên tưởng đến những kiếp nhân sinh, cuộc sống bình an hay nặng nề không chỉ phụ thuộc vào những gì ta gặp phải, mà còn nằm ở cách ta lựa chọn đường đi, nhận thức, ứng xử và đối diện với chính mình.

Nếu bắt đầu từ viên đá nhỏ mỗi bước đá lớn dần, ta có thể hình dung đó là hành trình con người từng bước tích lũy những ham muốn, giận hờn và mê lầm. Mỗi lần để lòng tham dẫn lối, mỗi lần nóng giận làm tổn thương người khác, mỗi lần cố chấp giữ lấy điều không thuộc về mình, ta lại chất thêm một viên đá vào tâm. Tham, sân, si cứ thế bồi đắp, khiến lòng người ngày càng nặng nề, khó tìm được sự thanh thản.

Ngược lại, nếu bắt đầu từ viên đá lớn mỗi bước đi buông bỏ dần tham sân si, ta có thể xem đó là sự chủ động nhận diện những phiền não vốn có trong mình. Mỗi bước đi là một lần nhìn lại, hiểu rõ nguyên nhân của tham, sân, si để học cách chuyển hóa. Buông bỏ không có nghĩa là trốn tránh trách nhiệm, từ bỏ những điều tốt đẹp hay quay lưng với cuộc đời, mà là không để lòng tham chi phối, không để sân hận điều khiển và không để vô minh che lấp trí tuệ. Khi biết dừng đúng lúc, bớt chấp trước và sống tỉnh thức hơn, gánh nặng trong tâm cũng dần nhẹ xuống.

Tư tưởng ấy gợi nhắc tinh thần tu hành của Phật hoàng Trần Nhân Tông và Thiền phái Trúc Lâm: tu không tách rời cuộc sống, mà bắt đầu từ sự chuyển hóa chính mình giữa đời thường. Bình an không nhất thiết phải tìm kiếm ở một nơi xa xôi, mà có thể được vun bồi từ cách ta suy nghĩ, nói năng và hành động mỗi ngày.

Mỗi buổi sáng, thong dong bước quanh vòng tròn đá Ngọa Vân, ta có thể mượn chuyện đá để soi lại chuyện người, mượn những bước chân để nhận ra điều gì đang khiến lòng mình nặng trĩu và điều gì đã đến lúc cần buông xuống. Bởi suy cho cùng, giá trị của vòng tròn bình an không nằm ở những tảng đá, mà ở sự tỉnh thức mỗi người tìm thấy trong chính mình. Khi tham, sân, si được nhận diện và chuyển hóa, tâm dần sáng, lòng dần nhẹ, và bình an bắt đầu từ đó.

Thật là VÒNG TRÒN BÌNH YÊN

Về đứng trước vòng tròn bằng đá.

Ở Ngoạ Vân, nhớ Tổ Trúc Lâm

Chầm chậm bước vấn tâm sẽ rõ,

Bỏ, nhẹ thân, tham nặng sai lầm.

Cùng một điểm, cùng nơi xuất phát.

Người khởi đầu từ đá nhỏ tới to,

Cứ mỗi bước đá thêm lớn mãi.

Đích cuối cùng thân nặng tâm lo.