Các Thánh Tích Tại Ngọa Vân: Hành Trình Chiêm Bái Ít Người Biết

Quần thể 15 điểm di tích dấu tích của một thời đại vàng son

Từ năm 2007 đến nay, các cuộc khai quật khảo cổ tại khu vực Ngọa Vân đã phát hiện tổng cộng 15 điểm có dấu vết nền móng kiến trúc chùa, am, tháp, được chia thành 4 khu vực chính: Ngọa Vân (trung tâm), Thông Đàn Đô Kiệu, Đá Chồng và Ba Bậc. Điều đáng kinh ngạc là trong số đó, 10 điểm đã tìm thấy dấu tích rõ ràng từ thời Trần, 14 điểm có dấu vết thời Lê và 3 điểm có dấu vết thời Nguyễn chứng minh rằng Ngọa Vân từng là một quần thể kiến trúc quy mô lớn, được duy trì và tôn tạo qua nhiều thế kỷ liền, chứ không đơn thuần chỉ là một am nhỏ đơn lẻ như nhiều người vẫn nghĩ.

Con đường hành hương truyền thống đi từ Đền An Sinh, men theo suối Phủ Am Trà, qua khu Tàn Lọng, Cửa Phủ, dốc Đô Kiệu, Thông Đàn, rồi mới lên đến Am Chùa Ngọa Vân. Mỗi điểm dừng chân trên hành trình ấy đều mang một câu chuyện riêng, ít được nhắc đến trong các bài viết du lịch thông thường.

Tàn Lọng nơi "thu lọng" trước khi bước vào chốn thiêng

Theo lời kể dân gian, trước khi tới được Cửa Phủ, người xưa phải đi qua một khu vực gọi là Tàn Lọng nghĩa là "thu lọng lại". Đây là vị trí đường bắt đầu hẹp dần, rừng già rậm rạp đến mức không còn đủ không gian để che lọng như khi còn ở đồng bằng. Cái tên giản dị ấy lại ẩn chứa một tầng ý nghĩa sâu xa: đây là ranh giới giữa thế tục và chốn tu hành, nơi con người buộc phải bỏ lại những vật ngoài thân để bước vào một hành trình tâm linh thuần khiết hơn.

Phủ Am Trà (Cửa Phủ) khoảng lặng bên dòng suối

Cách Tàn Lọng khoảng 250 - 300m, Phủ Am Trà hay Cửa Phủ là một khu đất bằng phẳng hiếm hoi giữa địa hình đồi núi, nằm cao hơn mặt suối khoảng 5m. Đây từng là điểm dừng chân quan trọng trên hành trình hành hương, nơi dòng suối trong vắt len lỏi qua những phiến đá, tạo nên một không gian tĩnh lặng đến lạ giữa núi rừng bạt ngàn.

Đô Kiệu dấu tích chứng minh mối liên hệ với Ngọa Vân

Nằm ở vị trí ngã ba của hai dòng suối hợp lưu về Phủ Am Trà, Đô Kiệu là nơi kết thúc đoạn đường bằng phẳng, trước khi bước vào những con dốc cao và dài dẫn lên Am Ngọa Vân. Điều đặc biệt là tại đây, các nhà khảo cổ đã tìm thấy loại ngói mũi sen khắc nổi hai chữ "Vân Phong" tên gọi khác của chùa Ngọa Vân trong lịch sử bằng chứng xác thực chứng minh Đô Kiệu chính là một phần không thể tách rời trong quần thể kiến trúc Ngọa Vân, chứ không phải một di tích độc lập như nhiều người từng nhầm tưởng.

Thông Đàn ba điểm di tích ẩn mình trên sườn núi

Thông Đàn là cụm gồm ba điểm di tích (Thông Đàn 1, 2, 3) phân bố trên sườn núi Vây Rồng, ở độ cao trung bình 430 - 480m so với mực nước biển. Gần khu vực này còn có một khu hoang phế với nền móng và bức tường đá ong đổ nát, hoa văn chạm khắc còn sót lại cho thấy đây từng là một công trình kiến trúc được xây dựng rất công phu và cẩn thận một minh chứng lặng lẽ cho sự thịnh vượng của Ngọa Vân trong quá khứ mà ít du khách để ý đến khi vội vã đi qua.

Đỉnh Bàn Cờ và Dốc Khôi Nguyên hành trình dành cho người kiên nhẫn

Không phải ai đến Ngọa Vân cũng có đủ sức và thời gian để tiếp tục hành trình lên Đỉnh Bàn Cờ điểm cao nhất của núi Bảo Đài, tương truyền là nơi Đức Điều Ngự từng ngồi đánh một "ván cờ Đời" cho vận mệnh giang sơn. Con dốc dẫn lên đó, gọi là Dốc Khôi Nguyên, len lỏi giữa rừng trúc xanh tốt quanh năm, ẩn mình trong sương một trải nghiệm chỉ dành cho những ai thực sự muốn đi trọn vẹn hành trình chiêm bái, thay vì chỉ dừng chân ở Am Ngọa Vân rồi quay xuống.

Hai tòa tháp cổ lặng lẽ giữa rừng già

Ngay tại khu vực trung tâm Am Ngọa Vân, vẫn còn nguyên vẹn hai tòa mộ tháp nhuốm màu thời gian: tháp Đoan Nghiêm và tháp Phật Hoàng nơi lưu giữ một phần xá lợi của Đức vua Trần Nhân Tông. Giữa những bậc đá phủ rêu phong, hai tòa tháp cổ kính ấy thường bị du khách vội vã bỏ qua trong hành trình chụp ảnh check-in, dù đây mới chính là những chứng nhân thầm lặng nhất của lịch sử 700 năm nơi thánh địa này.

Bí ẩn vẫn còn ẩn giấu dưới lớp đất rừng

Điều khiến Ngọa Vân trở nên đặc biệt hấp dẫn với giới nghiên cứu không chỉ là những gì đã được tìm thấy, mà còn là những gì vẫn còn là ẩn số. Năm 2019, một hộp đựng hoa sen bằng vàng có niên đại từ thời Trần đã được phát hiện tại đây và sau đó được công nhận là bảo vật Quốc gia - một khám phá gây chấn động giới khảo cổ học. Trong khi đó, dấu vết của tòa tháp Phật Hoàng nguyên bản do chính Thiền sư Pháp Loa xây dựng để lưu giữ xá lợi vẫn chưa được tìm thấy, để lại một khoảng trống đầy tò mò mà các nhà khảo cổ vẫn đang tiếp tục kiếm tìm.

Sự tồn tại của những bí ẩn chưa lời giải ấy khiến mỗi bước chân trên hành trình chiêm bái các thánh tích Ngọa Vân không chỉ là một chuyến đi tâm linh, mà còn là một cuộc phiêu lưu chạm vào lịch sử - nơi bạn có thể đang đứng rất gần một dấu tích chưa từng được ai kể lại.

Gợi ý hành trình chiêm bái trọn vẹn cho người muốn khám phá sâu hơn

Nếu bạn muốn trải nghiệm trọn vẹn hành trình ít người biết đến này, có thể cân nhắc:

• Dành ít nhất một ngày trọn vẹn, thay vì chỉ ghé qua Am Ngọa Vân trong vài giờ.
• Kết hợp đi bộ một đoạn từ khu vực chân núi (Tàn Lọng, Phủ Am Trà) trước khi lên cáp treo, để cảm nhận trọn vẹn không khí rừng già mà hành trình hành hương xưa từng đi qua.
• Dành thời gian đứng lại trước hai tòa tháp cổ Đoan Nghiêm và Phật Hoàng, thay vì chỉ đi ngang qua.
• Nếu còn sức, thử chinh phục Dốc Khôi Nguyên lên Đỉnh Bàn Cờ để trọn vẹn cảm nhận "non bổng, thủy tú" mà người xưa từng ca ngợi.

Lời kết

Ngọa Vân không chỉ có một Am nhỏ trên đỉnh núi, mà là cả một quần thể thánh tích trải dài qua nhiều thế kỷ, với những câu chuyện, những bí ẩn vẫn còn nằm im lìm dưới lớp đất rừng. Một hành trình chiêm bái trọn vẹn, đi qua từng điểm di tích ít người biết đến ấy, có lẽ sẽ mang đến cho bạn một cảm nhận sâu sắc hơn rất nhiều so với một chuyến tham quan vội vã bởi đôi khi, điều thiêng liêng nhất lại nằm ở những nơi ít người dừng chân nhất.

Tìm hiểu thêm về lịch trình hành hương và các điểm chiêm bái tại Ngọa Vân qua website và fanpage chính thức của Ngọa Vân Yên Tử.